«ماريا مونته سوري» در 21 آگوست 1870 ميلادي در حومه شهر آنكونا   كشور ايتاليا به دنيا آمد. او فرزند يك خانواده بسيار متمول بود كه از همان ابتدا فرصت‌هاي فراواني براي رشد و بالندگي در اختيار داشت. مادر «ماريا» زني تحصيل كرده و فرهنگي بود كه در تربيت فرزند دخترش نهايت سعي و كوشش خود را انجام داد. با تمام روشنفكري مادر ماريا، پدر او ،فردي بسيار سنتي بود و از كارها و فعاليت‌هاي دختر خود هراسناك بود.

گفته ميشود زماني كه مانتيسوري در سن 10 سالگي   شديداً مريض  شده بود،  رو به مادر نگران خود گفته بود:

« نگران نباش مادر، من نميتوانم  بميرم ، بسياري چيزهاست كه بايد انجام دهم .»

پس از اتمام تحصيلات عمومي ، وقتي ماريا مونته سوري با حمايت مادر در دانشكده پزشكي ثبت نام كرد ، پدرش كه يك كارمند موفق دولت بود برآشفته شد و اين كار را توهيني به پيشينيه‌ي خانوادگي خود دانست.                                  
علاوه بر آقاي مونته سوري بسياري از آشنايان و بستگان آنها نيز از اين اقدام جسورانه‌ي ماريا تعجب كردند و حتي گروهي فكر كردند كه مسوولين دانشگاه متوجه نشده اند كه ماريا يك دختر است.                                
در آن سال‌ها حضور دختران در رشته پزشكي كاري غير ممكن بود و هيچ دختري از جنبه‌ي اجتماعي جسارت ورود به دانشكده‌ي پزشكي را نداشت. اما ماريا وارد دانشكده شد و در تمام سال‌هاي تحصيل سعي كرد كه دانشجوي نمونه‌اي باشد. در تمام دوره‌ي تحصيل فشار، تحقير و آزار استادان و دانشجويان ديگر را تحمل كرد.                 
ماريا مونته سوري سال‌هاي سال تنها دختر دانشجو در رشته پزشكي بود. و درسن 26 سالگي به درجه دكتراي پزشكي نائل  آمد نكته جالب اين كه او نخستين  پزشك زن ايتالياست

ماريا مونته سوري در سال 1896  به عنوان اولین پزشک زن ایتالیا شناخته شد

ماريا اولين دختري بود كه در كشور ايتاليا از دانشگاه پزشكي فارغ التحصيل شد. طبيعي است كه كار كردن در چنين شرايطي ساده و راحت نبود. بسياري از بيمارستان‌ها و مراكز بهداشتي حاضر به استخدام يك پزشك زن نمي‌شدند و يا بيماران ، پزشكان مرد را به پزشك زن ترجيح مي‌دادند. ماريا مونته سوري مبارزه ديگري را آغاز كرد. در همين سال‌ها نام مونته سوري برابر با جسارت، گستاخي و سرسختي او در كار و آرمان ‌هايش بود. به دليل سختي بازار كار، او سرپرستي يكي از مراكز كودكان بيمار و معلول را پذيرفت ودر همين سال‌ها سعي كرد كه فرصت‌هاي فراواني را براي بهداشت و درمان آنها فراهم كند. او درحين كار متوجه  برنامه‌هاي آموزشي و تربيتي كودكان شد. او دريافت كه محيط اين گروه از كودكان هيچ فرصتي را براي به وجود آوردن تجربه‌هاي نو و ارزشمند فراهم نمي‌كند. به همين دليل سعي كرد تا برنامه‌هاي متعددي را در اين زمينه براي كودكان معلول به وجود بياورد.

كار براي كودكان از همين سال‌ها براي او جدي و مهم شد. وقتي كه عرصه‌ي فعاليت براي او تنگ شد، تصميم گرفت كه در حوزه‌ي تعليم وتربيت ، فلسفه و مردم شناسي مطالعه كند. باز هم به دانشگاه بازگشت و در اين رشته‌ها به تحصيل مشغول شد.
تحصيل در رشته روان شناسي او را با معلمان بزرگي چون فروبل، پستالوژي و روسو آشنا كرد. او در اين مسير با الگوهاي باز آشنا شد و به مشكلات و مسايل آموزش كلاسيك پي برد

او كه از دوران كودكي تحت فشار برنامه‌هاي آموزشي خشك مدارس بود، تصميم گرفت تا فرصت‌هاي متنوع ديگري را براي كودكان فراهم كند. او در اين مسير آموخت كه نمي‌تواند به شيوه كارشناسان رفتار نگر كودكان را مجبور به فراگيري يكسري از اصول و يا اطلاعات كند. او معتقد بود كه كودكان بايد حق انتخاب داشته باشند و در انجام كارهاي خود آزادي را تجربه كنند. به اين منظور الگويي جديد را در آموزش كودكان خردسال آغاز كرد.                                                                 

در سال 1906 مسووليت  يك مركزبا 50 كودك بسيار فقير ، در يكي از محله‌هاي فقيرنشين حومه رم (محله سنت لورنزو) را،  به عهده گرفت. مردان و زنان اين محله مجبور به كار در معدن‌هاي مختلف بودند و يا به شغل‌هاي بسيار سخت و طاقت فرسا تن مي‌دادند. كودكان اين خانواده‌ها در محيط بي روح، بي رنگ و فاقد امكانات اوليه زندگي مي‌كردند. در ابتدا مونته سوري قرار بود كه به وضعيت بهداشتي اين گروه از كودكان بپردازد، اما با تجربه‌هاي قبلي و با دانشي كه به دست آورده بود، به برنامه‌هاي آموزشي كودكان پرداخت و سعي كرد تا فرصت‌هاي متنوع آموزشي را براي اين گروه از كودكان به وجود بياورد.

مونته سوري سال‌ها مبحث صلح و آموزش كودكان را در برنامه‌هاي خود ديد و به عنوان يك مدافع صلح در آموزش كودكان فعاليت كرد. او در سال 1946 به انگلستان رفت و به تكميل تحقيقات خود پرداخت. او در طي سال‌هاي فراوان سعي كرد كه از مدرسه هايي كه مدافع الگوي باز و يا در مقابل رفتارگراها بودند حمايت كند.

ماريا مونته سوري در اواخر عمرش از طرف مراكز معتبر علمي‌وبين المللي افتخارات فراواني  دريافت كرد كه بخشي از آنها عبارتند از :

- مدال افتخار يونسكو در آموزش

- مدال افتخار خانواده سلطنتي ملكه انگلستان در امر آموزش كودكان

- دكتراي افتخاري فلسفه از دانشگاه آمستردام

 23- الگوهاي آموزشي مونته سوري در كشورهايي مختلف مورد استقبال فراوان قرار گرفت. در كشور آمريكا تقريبا از دهه‌ي 80 ميلادي تلاش هايي براي راه اندازي مهدهاي كودك و مدارس مونته سوري آغاز شد. مدافعين و طرفداران مونته سوري سعي كردند تا با تغييرات، روز آمد كردن وبهسازي اين الگو، از روش‌ها و ديدگاه‌هاي مونته سوري در مراكز آموزشي خود استفاده كنند. در حال حاضر كشور آمريكا وانگلستان از مراكز مهم ترويج و گسترش اين الگوي آموزشي هستند. همچنين صدها مركز آموزشي در سراسر دنيا  براساس چنين الگويي كار مي‌كنند و خدمات خود را ارايه مي‌دهند.

 

 

 

 

برنامه ی آموزشی مونته سوری بر روی پنج سطح متمرکز می شود:

۱ – زندگی عملی (practical life  مهارتهای زندگی)

مهمترین بخش نخستین بخش است که چگونه زندگی کردن را به کودک می آموزد.

مهارت های زندگی

درروش مونته سوری روی مهار تهای زندگی که چگونه زندگی کردن را به کودک می آموزد تأکید زیادی می شود. کودکان راجع به انجام برخی کارهای روزمره بسیار کنجکاو هستند. تمرین چنین فعالیت هایی توانایی های حسی، مهارت های حرکتی، همکاری، قدرت عمل و اعتماد به نفس و استقلال کودک را رشد می دهد.

در زندگی عملی کودک می آموزد
 
 چگونه از عهده کارهای شخصی و فعالیتهای روزمره زندگی  خود بر آید . 

در ابتدا کودک  بازکردن و بستن درب ،  درست غذا خوردن ، تمیز کردن محل زندگی و خود ،مراقبت از محیط خود، مراقبت از بدن ،لباس پوشیدن و نشستن و راه رفتن و مهمتر از همه آرام صحبت کردن که یکی از مهمترین اصول روش مونتسوری است را می آموزد.

 
 در ادامه با وسایلی کاملا طبیعی از جنس شیشه ای گرفته تا سفال و وسایل زندگی روزمره قاشق و چنگال و ظروف واقعی کار میکند در این بخش  ماهیچه های دست و انگشتان و بازو و غیره در حین کار تقویت می شوند
 
بطوریکه کودک قادر خواهد بود بی نگرانی و بطور کاملا مستقل بند کفش باز کند لباس بپوشد زیپ لباس را بالا بکشد غذا بخورد آرام صحبت کند سینی حاوی مایعات را حمل کند و محل انجام فعالیت را خود تمیز و مرتب نماید. 
 
به عبارتی دیگر
 
تجربه‌های زندگی عملی به کودک مراقبت از خود، دیگران و میحط را می فهماند. 
 
فعالیت ها شامل عملیاتی است که کودکان به عنوان بخشی از زندگی روزانه در خانه انجام می دهند. مانند شست و شو، اتو کردن، ظرف شویی، تزیین گل ها و غیره.
کودکان فعالیت ها را از آغاز تا پایان آموخته و اراده ی خود را در کار گسترش 
می دهند.
 

 

۲- فراگیری آگاهانه به وسیله ی حس ها (sensorial مهارتهای حسی)

 

حواس در زندگي نقش بسيار مهمي را ايفا مي كند اما رشد و تقويت آنها هرگز به اندازه دوران 2/5  تا 5 سالگي نيست . كودك حواس بينايي ، شنوايي ، چشايي ، لامسه ، بويايي را در محيط خود و با تجربه كردن تقويت مي كند . هدف وسائل حسي تقويت حواس كودك است به نحوي كه كودك بتواند از حواس خود به بهترين نحو استفاده كند . از طريق حواس است كه كودك با اطرافش ارتباط برقرار مي كند .

طرح بسياري از وسائل مونته سوري كه امروزه در كلاسهاي متداول مونته سوري وجود دارد تحت تاثير مطالعات jean Itard-Edouard Seguin كه تحقيقات خود را در كاربرد و تقويت حواس متمركز كردند ، بوده است . آنها در ابتدا وسائل حسي را در تقويت رشد تحصيلي كودكان با برانگيختن حواس آنها بكار گرفتند . اما دكتر مونته سوري از پيشگامان بكارگيري وسائل حسي به منظور كمك به رشد و تقويت حواس كودكان بود.

 

دليل اهميت آموزش حسي

 

1-    آموزش حسي به رشد كودك كمك كرده و به او احساس خودشناسي و

امنيت در محيط آموزش مي دهد .

2-    آموزش حسي  نظم آموزشي را پايه گذاري كرده و شناخت روح و روان را تقويت مي كند .

3-    گرچه دوران حسی گذرا و موقتي مي باشد اما اثرات آن در كودك پايدار است .

4-    در صورت منزوي شدن يك حس مي توان آن را احيا كرد .

6-     وسائل حسي به طور غير مستقيم كودكان را براي زندگي منطقي آماده ميسازد 

اين اين وسائل حواس را تقويت كرده و مهارت هاي شناختي ما را از قبيل تفكر ، قضاوت ، معاشرت و مقايسه را رشد مي دهد .

7-   در كودكان دقت و تمركز ، تقويت مي گردد .

8-    اين وسائل يادگيري و خود آموزي را تقويت مي كند

 

۳- هنر تکلم (language زبان)
 

 

مهارتهاي زبان آموزي:

"زبان" اساس پيشرفت كودك است، چون او را قادر ميسازد تا با ديگران ارتباط برقرار كند. وقتي كودك بتواند صحبت كند، گوش كند، بنويسد و بخواند اين آمادگي را پيدا ميكند تا خودش و دنياي اطرافش را بشناسد.در روش مونته سوري در هر فعاليت كودك با كلمات و اصطلاحات جديدي آشنا ميشود كه بطور غير مستقيم به غني شدن گنجينه لغات كودك كمك ميكند. از طرفي تمرينات مهارتهاي زندگي و مهارتهاي حسي باعث قوي شدن و آمادگي بيشتر ماهيچه هاي ظريف دست كودك ميشود و او را براي نوشتن آماده ميكند.

مهارتهاي زبان مونته سوري را ميتوان به مراحل زير تقسيم كرد:

1-زبان شفاهي:

به غني شدن گنجينه لغات كودك كمك ميكند و او را در تلفظ صحيح كلمات و جملات كمك ميكند. بعلاوه در اين بخش كودك با آواها نيز آشنا ميشود.

 توصیه به مادران : انواع روش های قصه خوانی - شعر های کودکان و  ریتم ها  - فلش کارت ها و انواع بازی های مرتبط با زبان آموزی می تواند کمک موثری به رشد زبان شفاهی کودکان کند

2-نوشتن:

در تمرينات ابتدايي ماهيچه هاي كودك براي نوشتن آماده ميشود و پس از فعالیت های مرتبط جهت تقویت عضلات ریز دست که به تقویت مهارت مداد دست گرفتن کودک  منجر می شود ، کودک حروف را با استفاده از حروف سمباده ای موجود در کلاس مونته سوری می شناسد .  كودك با تشخيص آواها توانايي نوشتن كلمات ساده را پيدا ميكند.

 

۴- ریاضیات (Mathematical ریاضیات)

مواد و ابزار مونته سوری در حوزۀ ریاضیات از طراحی علمی بسیار دقیق و ویژه برخوردار است که با معرفی آنها توسط معلم متخصص، مفاهیم انتزاعی ریاضی به شیوه ای ملموس و جذاب به کودکان شناسانده می شود. مفاهیم ناملموس ریاضی در مونته سوری قابل دیدن، لمس و حس کردن می شوند و به این ترتیب درکی عمیق از آنها فراهم می آید.

يك كودک مفاهيم اوليه رياضيات را به دو طريق مي آموزد يا از طريق كار كردن با وسائل قابل لمس و يا از طريق روش هاي تئوري در سطوح دبستاني ، دكتر مونته سوري نشان مي دهد كه اگر يك كودك در سالهاي اوليه به وسائل رياضي دسترسي داشته باشد او به سادگي و با خوشحالي بسياري از واقعيت ها و مهارت هاي حساب را ( همانند سازي ) مي كند در حاليكه در سال هاي بعد براي درك اين واقعيت ها به صورت انتزاعي ساعت هاي طولاني تمرين و ممارست ، مورد نياز است

 
 

۵- فرهنگ (culture فرهنگ)

 

 فرهنگ : این بخش شامل تاریخ ، جغرافی ، گیاه شناسی ،جانور شناسی ،شناخت فضا ، شناخت بدن انسان می باشد که به کودکان در شناخت جهان اطرافشان کمک کرده و باعث افزایش اعتمادبه نفس در آنها می شود